مىشود ، و چون معانى حق دقيق شد به باطل بسيار مشتبه مىشود ، مجملى از معانى حقّ اين حديث شريف را براى تو بيان مىكنم تا فريب اهل باطل را نخورى ، و اگرنه عبارات حق بسيار است كه موهم معنى باطل مىباشد ، و كسى كه قانون شرع و عقل را در دست دارد و انسى به كلام اهل بيت به هم رسانيده معانى اينها را مىفهمد . بدان كه يك معنى اين حديث آن است : كسى كه در مقام محبّت كامل باشد ، و محبّت محبوب حقيقى در دل او مستقر گرديد ، و به جميع اعضا و جوارح او سرايت نمود ، در ديده‌اش نورى ديگر به هم مىرسد ، و در گوشش شنوائى ديگر به هم مىرسد ، و در جميع قوا و اعضايش قوّتى ديگر حاصل مىشود ، چنانچه سابقا اشاره به اين مرتبه كرديم ، و در اين مرتبه چون همگى منظورش محبوب خود است ، در هرچه نظر مىكند او را در آن چيز مىبيند ، يعنى آثار قدرت او را در آن مشاهده مىكند ، پس گويا او را ديده ، و آثار علم او را ، و آثار صنع او را ، و آثار كمالات او را كه در آن چيز ظاهر كرده مىبيند ، و اگر چيزى را مىشنود از آن كمالات دوست را مىشنود ، و اگر دستش حركت مىكند در خدمت دوست حركت مىكند ، و همچنين در جميع اعضاء و جوارح ، و نزديك به اين معنى در عشق مجاز نيز حاصل مىشود و علاء الدولهء سمنانى نيز گفته است كه : معنى وحدت موجود را از اين مرتبه اشتباه كرده‌اند ، و عين كفر است ، و من نيز اين اشتباه را كردم و توبه كردم . و ظاهر است كه اين معنى كه مذكور شد ، باعث حلول و اتّحاد و كفر نيست ، و ممكن است كه مراد الهى در اين حديث قدسى اين معنى باشد ، يعنى به اين مرتبه كه رسيد من ديدهء اويم ، يعنى به غير آثار صنع و من چيزى كه رضاى من در آن باشد چيزى نمىبيند ، و به غير رضاى من چيزى نمىشنود ، و مرادات نفسانى او